Dąb i buk mają zbliżoną gęstość (ok. 675 i ok. 710 kg/m3) i twardość, różnią się natomiast odpornością na wilgoć, stabilnością i barwieniem. Dąb jest trwalszy i stabilniejszy – wybiera się go na lady, blaty i zabudowy. Buk jest jednorodny, równomiernie przyjmuje wybarwienia i dobrze się gnie – trafia na krzesła, hokery i stoliki.
Dąb i buk w liczbach
Oba gatunki to twarde drewno liściaste z lasów europejskich, dlatego w meblach kontraktowych są zamienne w większym stopniu, niż się zwykle zakłada. Różnice widać dopiero w parametrach, które w lokalu gastronomicznym mają znaczenie: odporności na wilgoć i stabilności wymiarowej.
| Parametr | Dąb (Quercus robur) | Buk (Fagus sylvatica) |
| Gęstość przy 12% wilgotności | ok. 675 kg/m3 | ok. 710 kg/m3 |
| Twardość Janka | ok. 5,0 kN | ok. 6,5 kN (twardszy) |
| Naturalna trwałość twardzieli (EN 350) | klasa 2 – trwałe | klasa 5 – nietrwałe |
| Skurcz przy wysychaniu (promieniowo / stycznie / objętościowo) | 4,7% / 8,4% / 13,0% | 5,8% / 11,7% / 17,9% |
| Rysunek | wyraźne słoje i promienie | jednorodny, drobne plamki |
| Barwienie | podkreśla słoje | równomierne, łatwe |
| Gięcie parowe | dobre | bardzo dobre |
Wniosek z tabeli: buk jest nieco twardszy, ale bardziej „pracuje” przy zmianach wilgotności i nie ma naturalnej odporności na wilgoć. Dąb jest stabilniejszy i trwalszy, za to trudniej barwi się na jednolity kolor, bo bejca podkreśla jego słoje.
Kiedy dąb – lady, blaty i strefa mokra
Dąb wybiera się tam, gdzie mebel ma kontakt z wodą i szkłem: na lady barowe, blaty stołów, fronty zabudów przy stanowisku obsługi. Twardziel dębu ma klasę trwałości 2 według normy EN 350, więc w miejscach narażonych na zachlapanie i częste mycie zachowuje się lepiej niż buk. Wyraźne usłojenie dębu jest też atutem wizerunkowym – w lokalach klasycznych, pubach i restauracjach z ciemnym wybarwieniem drewno „widać”.
Dąb ma jedną cechę, o której trzeba pamiętać przy projektowaniu: zawiera garbniki (taniny), które w kontakcie z żelazem i wilgocią dają ciemne przebarwienia. Dlatego do dębowych blatów i lad stosuje się okucia i wkręty nierdzewne lub mosiężne, a powierzchnię zabezpiecza lakierem albo olejem. Z tego samego powodu dąb ciemnieje z czasem – to naturalny proces, który przy jasnych wybarwieniach warto uwzględnić przy doborze koloru.
W praktyce projektowej dąb łączy się też z blatami z innych materiałów: dębowa konstrukcja lady z blatem z kamienia lub laminatu to typowe rozwiązanie w lokalach nowoczesnych, w których liczy się łatwość czyszczenia stanowiska obsługi. Cena dębu jest wyższa niż buku, ale w ladzie i blacie różnica materiałowa jest niewielka w stosunku do kosztu całego mebla, a trwałość w strefie mokrej ją rekompensuje.
Kiedy buk – krzesła, hokery, stoliki i elementy gięte
Buk jest podstawowym drewnem na siedziska: krzesła, hokery, drewniane podstawy stolików. Jednorodna struktura sprawia, że bejca kładzie się równomiernie – ten sam odcień na 60 krzesłach wygląda identycznie, co w dębie jest trudniejsze do uzyskania. Buk bardzo dobrze poddaje się gięciu parowemu, dlatego z niego wykonuje się oparcia i elementy łukowe. Buk parzony ma odcień różowawy, buk naturalny – jasny, kremowy; oba przyjmują wybarwienia od bieli po ciemne brązy.
Słabością buku jest wrażliwość na wahania wilgotności: skurcz styczny 11,7% wobec 8,4% u dębu oznacza, że buk „pracuje” o blisko 40% mocniej, więc bukowe meble w lokalu z ogrzewaniem podłogowym i klimatyzacją wymagają stabilnego klimatu (wilgotność względna powietrza w przedziale ok. 40-60%). W strefach mokrych buk lepiej zastąpić dębem lub zabezpieczyć powłoką lakierniczą.
Buk sprawdza się również jako drewno konstrukcyjne pod tapicerkę – stelaże loży i foteli często wykonuje się z buku ze względu na wytrzymałość i łatwość obróbki. Przy siedziskach bez tapicerki gładka, jednorodna powierzchnia buku jest łatwa w czyszczeniu i nie ma otwartych porów, w których zbiera się brud – inaczej niż dąb, którego pory trzeba wypełnić lakierem albo zaakceptować ich fakturę.
Wybarwienia – ten sam kolor na dębie i buku wygląda inaczej
W palecie https://stolbar.net.pl/kolorystyka-mebli/ jest ponad 30 wybarwień dębu i ponad 20 buku. Ten sam numer wybarwienia na obu gatunkach daje inny efekt: na dębie kolor jest głębszy i pokazuje słoje, na buku – gładszy i jednolity. Dlatego w lokalu, w którym lada jest dębowa, a krzesła bukowe, wybarwienia dobiera się na próbkach obu gatunków, nie z jednego wzornika. Dobrą praktyką jest zamówienie próbek na drewnie, które faktycznie pójdzie do produkcji, i obejrzenie ich w świetle lokalu.
Kolor zmienia się też z czasem: dąb ciemnieje i nabiera ciepłego odcienia, buk pod wpływem światła lekko żółknie. Dlatego jasne, bielone wybarwienia lepiej trzymają się na buku, a ciemne, brunatne – na dębie. Przy zamówieniu etapowym (najpierw sala, po roku druga sala lub ogródek zadaszony) trzeba się liczyć z tym, że nowe meble będą przez pierwsze miesiące jaśniejsze od już używanych – to argument za tym, by wybarwienie i gatunek ustalić raz i trzymać się ich przy dostawkach.
A okleina, płyta i inne materiały
Lite drewno nie jest jedynym rozwiązaniem i nie zawsze najlepszym. W naszej produkcji meble klasyczne powstają z drewna litego oraz naturalnej okleiny z gatunków krajowych i egzotycznych, a formy nowoczesne – także z oklein modyfikowanych, metalu, szkła, kamienia i laminatów. W zabudowach pokoi hotelowych stosujemy płyty melaminowane z elementami tapicerowanymi, bo tam liczy się powtarzalność kilkudziesięciu identycznych pokoi i odporność na zarysowania, a nie renowacja po latach.
Okleina naturalna jest rozwiązaniem pośrednim: fronty i płyciny z okleiny dębowej na płycie wyglądają jak lite drewno, a są stabilniejsze i tańsze w dużych, płaskich powierzchniach – ściankach, panelach, zabudowach recepcji. Lite drewno zostawia się tam, gdzie jest krawędź, obciążenie i kontakt z gościem: blaty, nogi, siedziska, poręcze, fronty lady.
Podobnie jest ze stolikami: blat i podstawa to osobne decyzje. Oferujemy blaty drewniane, fornirowane, pokryte laminatem HPL oraz z płyt meblowych, a konstrukcje stalowe i drewniane – stalowa podstawa z drewnianym blatem to częste połączenie w lokalach z dużym ruchem.
Lite drewno zwraca się w sali i przy barze: mebel z dębu lub buku po kilku latach eksploatacji można przeszlifować i ponownie wykończyć, zamiast wymieniać. Porównanie blatu z litego drewna z blatem z płyty opisujemy we wpisie https://stolbar.net.pl/stoly-do-restauracji-jak-dobrac-blat-i-podstawe-pod-intensywne-uzytkowanie/, a wymagania wytrzymałości mebli kontraktowych – we wpisie https://stolbar.net.pl/atesty-i-normy-mebli-do-restauracji-trudnopalnosc-i-wytrzymalosc/.
Jak zamawiać meble z litego drewna do lokalu
Gatunek drewna ustala się na etapie projektu – własnego lub powierzonego przez architekta – razem z wybarwieniem i tapicerką. Wykonujemy meble jednostkowo, na indywidualne zamówienie, od ponad 30 lat, z 24-miesięczną gwarancją. Proces ma osiem kroków: wybór produktu (np. na podstawie zdjęcia), ustalenie wymiarów i kształtu, wstępny projekt z materiałami i kolorystyką, przybliżona wycena, akceptacja i dokładne pomiary u klienta, projekt końcowy (na życzenie wizualizacja 3D), umowa, dostawa z montażem. Wśród naszych realizacji w lokalach gastronomicznych są m.in. Café Central w Oschersleben (Niemcy, 2022), Cafe Perle w Silkeborg (Dania) i Restauracja Perła Przemyśla (2019).
Oferta: https://stolbar.net.pl/oferta/meble-restauracyjne-klasyczne/ (meble drewniane do restauracji), https://stolbar.net.pl/oferta/stoliki-restauracyjne/ (stoliki restauracyjne drewniane), https://stolbar.net.pl/oferta/hokery-i-krzesla/ (krzesła drewniane do restauracji). Kontakt: +48 660 486 876, biuro@stolbar.net.pl.
FAQ
Czy buk jest gorszy od dębu?
Nie – jest nieco twardszy i lepiej się barwi, ale gorzej znosi wilgoć i bardziej pracuje przy zmianach wilgotności. Do siedzisk i stolików jest równie dobry, do strefy mokrej lepszy jest dąb.
Które drewno jest tańsze?
Zwykle buk, bo jest łatwiej dostępny i szybciej się obrabia. Różnica w cenie mebla zależy jednak bardziej od projektu i wykończenia niż od gatunku.
Czy dąb ciemnieje?
Tak, pod wpływem światła i utleniania dąb z czasem nabiera cieplejszego, ciemniejszego odcienia. Przy jasnych wybarwieniach warto to uwzględnić.
Czy meble z buku można wybarwić na kolor dębu?
Tak – buk przyjmuje bejce równomiernie i można go wybarwić na odcienie dębowe, ale nie będzie miał rysunku słojów dębu.
Jakie drewno na stół do restauracji?
Na blat z litego drewna – dąb (odporność na wilgoć, wyraźny rysunek); podstawa może być drewniana (buk lub dąb) albo stalowa. Alternatywą dla litego drewna są blaty fornirowane i z laminatem HPL.
